Gaat het tij keren?


Gaat het tij keren?

De lage rente heeft allerlei vervelende bijeffecten. Met het einde van de handelsoorlog in zicht komt daar verandering in. Maar zet de trend door?

Al geruime tijd is sprake van een wereldwijde groeivertraging. De Amerikaans-Chinese handelsoorlog hakt er vooral in de industrie hard in. In de industrie is in veel regio’s – met name in Duitsland – al sprake van een recessie (twee opeenvolgende kwartalen negatieve groei). De sectoren die veel exporteren worden het zwaarst getroffen. Toch durft nog (bijna) niemand een krimp van het BBP voor de grote landen te voorspellen. Tussen 2018 en 2020 wordt ruwweg een halvering van de groei voorzien: in de V.S. van 2,9% naar 1,3%, in de eurozone van 1,9% naar 0,6%.

Die magere vooruitzichten hebben ook tot acties van de centrale banken geleid. De Amerikaanse Federal Reserve heeft haar beleid van normalisatie van de rentetarieven gestaakt en heeft dit jaar al driemaal de toonaangevende federal fundsrate verlaagd, het laatst vorige week. En ook in de eurozone is een nieuwe stimuleringsronde in gang gezet door scheidend ECB-president Draghi. Er worden zelfs weer overheidsobligaties door de Europese Centrale Bank opgekocht (Quantative Easing), zij het voor “slechts” € 20 mrd per maand.

Maar sinds begin september zien we iets opvallends. De lange rente is weer aan het stijgen. Het rendement op 10-jarige Nederlandse staatsleningen bereikte 16 augustus een dieptepunt van -0,584% en is sindsdien in razendsnel tempo gestegen tot -0,132% afgelopen vrijdag (zie grafiek bovenaan) , dit in lijn met de stijging in Duitsland.

Toegegeven … het is nog steeds een negatief percentage, maar de 0% komt in zicht. Menig pensioenbestuurder zal weer hoop vatten; zouden kortingen op de pensioenen kunnen worden vermeden … ?

Wat zit hierachter en mag deze opgaande rentelijn worden doorgetrokken?

Allereerst stevenen Amerika en China nu af op een eerste interim-handelsakkoord. Zover is het nog niet en elke nieuwe dag kan een nieuwe Trump-tweet opleveren die de hoop op een overeenkomst weer doet verzwakken. Maar dat is ons inziens onderdeel van de handelstactiek van de president. In onze kwartaalbrief “De wereld is een Trumpoline” hebben wij beweerd dat beide partijen er belang bij hebben nu tot een akkoord te komen, maar zonder gezichtsverlies te lijden.

Een interim-overeenkomst is slechts een eerste stap. Maar de markten zijn optimistisch en verwachten dat de rest van de handelsobstakels ook uit de weg kunnen worden geruimd. En inderdaad, zoals hierboven uiteengezet, zijn de gevolgen van de handelsoorlog tot nu toe voor de wereldgroei ingrijpend geweest, dus een einde aan het conflict zou economisch enorm goed uitpakken. Het gaat ons te ver om te denken dat in de vervolgafspraken heikele zaken zoals intellectueel eigendom en de economische inrichting van de Chinese maatschappij wel eventjes zullen worden geregeld. Kortom wij zijn veel somberder gestemd over deel 2 van de onderhandelingen.

In de tweede plaats weet de conjunctuur “van zich zelf” weer wat aan te trekken. Volgens de Purchasing Managers Index-indicatoren lag de bodem van de industriële activiteiten in juli j.l. en er zijn sindsdien groene loten opgemerkt, afgewisseld met negatieve indicatoren. Ondertussen blijven de indicatoren die het vertrouwen van consumenten en ondernemers meten zwak. Investeringen trekken ook nog niet aan. Het nieuwe uitstel van de Brexit brengt weer nieuwe hoop dat een No-deal-exit kan worden vermeden.

In de derde plaats bestaat er hoop dat ook overheden nu hun steentje gaan bijdragen aan het conjunctureel bestel. Christine Lagarde, de nieuwe ECB-baas, is niet de eerste die aandringt op hogere overheidsuitgaven door Europese overschotlanden (Duitsland, Nederland). China is al eerder begonnen de economie te stimuleren, maar dit heeft lang niet zo’n grote omvang als na de financiële crisis en is veel meer binnenlands gericht. En de V.S.? Die zitten al op een recordbegrotingstekort voor vredestijd, dat in 2020 verder oploopt; de groeibevorderende effecten lijken gering.

Verdere rentestijging?

Naar onze inschatting hebben de obligatiemarkten een optimistisch voorschot genomen op betere tijden, waarbij met name een volledig einde aan de handelsoorlog wordt ingeprijsd. Dat lijkt te voorbarig. Economisch gezien vertraagt misschien de verzwakking, maar van een groeispurt is zeker nog geen sprake. Ook de inflatiecijfers blijven heel gematigd. En zelfs als overheden meer hun portemonnee gaan trekken zal het effect in eerste instante bescheiden zijn.

De forse rentestijging sinds augustus richting nul procent en hoger heeft het meeste al achter de rug. Uitblijven van een handelsdeal zou zelfs weer tot een terugval kunnen leiden. Mochten echter de handelsgesprekken en het vervolg tot een euforische stemming leiden – hetgeen wij niet verwachten – dan kan de lange rente nog verder stijgen en zal ook een negatief effect op aandelen kunnen ontstaan.

Ondertussen blijft de korte rente, die door de Centrale Banken wordt gestuurd, laag en in de eurozone zelfs negatief (depositorente -0,5%). Het verschil met de lange rente (meer door de markten bepaald) is dus groter geworden.

Franke J. Burink
10/11/2019
Castanje Vermogensbeheer

Deel dit berichtShare on Facebook
Facebook
0Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on LinkedIn
Linkedin

Over de auteur

Franke Burink
Franke Burink is partner en mede-eigenaar van Castanje Vermogensbeheer. Zijn carrière is begonnen bij ABN AMRO, hier heeft hij ruim 20 jaar met succes gewerkt als senior economist en private banker. Sinds 2000 is hij werkzaam als zelfstandig vermogensbeheerder in partnerschap met Joris Teulings. Vragen? Bel Franke op 073 - 30 30 260 of mail naar info@castanje.nl