Kwartaalbrief juli 2020


Pandemie Covid-19 (Corona) het vervolg

The Black Swan

 

Dagelijks het meest besproken onderwerp, al maanden lang. Welke tv-zender je inschakelt of welke krant je openslaat, het gaat over Covid-19.

Er wordt gesproken, geanalyseerd, geëvalueerd en gespeculeerd. Mondkapjes helpen niet en dan weer wel, er is geen sprake van aerogene verspreiding en dan weer wel, het zomerseizoen remt het virus en dan toch weer niet, in de buitenlucht zou geen sprake zijn van risico’s of toch weer wel, een malaria-medicijn helpt wel en dan weer niet, als je het eenmaal hebt gehad dan ben je immuun of toch weer niet, de grootste verspreiders asymptomatische patiënten zijn of toch niet, de tweede golf zal heftiger zijn of er helemaal niet komen.

En zo kunnen we nog wel even doorgaan.

De conclusie is dat we nog zo ontzettend weinig weten van dit nieuwe verschijnsel dat de wereld in haar greep houdt en economieën nagenoeg tot stilstand bracht. Veel vragen en tot op heden beperkte antwoorden.

Financiële markten reageerden heftig met felle koersdalingen in korte tijd. De Amerikaanse S&P 500 daalde met 34% en de Nederlandse AEX met 36%. Het koersherstel van de laatste maanden is minstens zo spectaculair. Koersverliezen werden behoorlijk ingelopen.

De S&P 500 staat nu op -/-4%, de MSCI Europa op -/-14%, de MSCI Emerging Markets op -/-10,8%. Dit ondanks het feit dat economieën wereldwijd de grootste crisis doormaken sinds de tweede wereldoorlog. In Amerika raakten in enkele maanden tijd meer dan 20 miljoen mensen hun baan kwijt en steeg de werkloosheid van 3,5% naar 15%.

Vanwaar dan dit opmerkelijke herstel en optimisme in de aandelenmarkt?

Nu in veel landen de lock-down wordt versoepeld, zien we een direct herstel in economische activiteit. Dit wordt mede bewerkstelligd door enorme steunpakketten van overheden. Deze steunpakketten bedragen meer dan 12.000 miljard US$. Dat is ongekend fors. Door overheidsingrijpen is voorkomen dat we in een depressie afzakten zoals eind jaren ‘20.

Daarnaast grepen Centrale Banken massief in. Obligatie-opkoopprogramma’s werden opnieuw aangezwengeld, markten werden van levensbelangrijke liquiditeit voorzien, rentetarieven werden extreem laag gehouden.

Deze nog altijd lage rentetarieven houden het al langer bestaande beleggingsprobleem nog altijd in stand. Vanwege lage of negatieve rentestanden blijven grote sommen geld een weg vinden naar de aandelenmarkten. Afgelopen maanden ontstonden er wereldwijd lange wachtrijen voor het openen van nieuwe beleggingsrekeningen bij banken.

Wij blijven daarom optimistisch voor aandelenmarkten op de lange termijn en attent voor de korte termijn. Er zal een vaccin gevonden worden en Covid-19 zal overwonnen worden. Op kortere termijn zal de conjunctuur zich met vallen en opstaan herstellen. Kleinere beperkte inzinkingen zullen zich voordoen bij nieuwe uitbraken van het virus. Hier zal snel en intelligent op worden gereageerd met maatregelen (‘testing, tracing, quarantine’). Overheden en Centrale Banken zullen zonodig nieuwe steunmaatregelen nemen. Rentestanden kunnen langere tijd laag blijven.

De kanttekening: het schuldenniveau wereldwijd

Het zal u niet verbazen dat met alle steunmaatregelen die overheden en Centrale Banken wereldwijd hebben genomen het totaal aan uitstaande schulden opnieuw verder is toegenomen. De wereldwijde overheidsschulden overstijgen thans het niveau tijdens de Tweede Wereldoorlog.

De vele schulden die werden gemaakt om ons overeind te houden zullen uiteindelijk terug-betaald moeten worden. Uit de geschiedenis is gebleken dat dit met verstandig beleid goed mogelijk is.

Tegenover een schuld hoort normaal gesproken een zekerheid te staan. Een goed waarop u uw tegoed kan verhalen als de schuldenaar niet meer in staat is rente en aflossing aan u te betalen.

Nu de totale schuld ten opzichte van de totale solvabele bezittingen opnieuw is gestegen, is het des te meer van belang dat ook u als belegger uitsluitend belegt in schulden (lees: obligaties) van goede kwaliteit. Zeker als de kredietwaardigheid van de bezittingen door een recessie onder druk staat.

Dit betekent dat wij de komende periode door zullen gaan met het analyseren van de obligaties waarin wij voor u beleggen. Wij zullen nog meer dan voorheen de nadruk leggen op obligaties van sterke debiteuren.

De Nederlandse en Duitse overheid zijn voorbeelden van de meest sterk geachte schuldenaren ter wereld. Met als gevolg dat op obligaties van deze landen zeer weinig (tot geen) vergoeding wordt betaald. Dat is de prijs die een belegger betaalt als hij kiest voor zekerheid bij beleggen in obligaties. Dat daarbij weinig tot geen rendement wordt behaald is uiteraard teleurstellend. Voor het behalen van rendement kan juist worden gekozen voor belegging in aandelen of andere beleggingscategorieën.

Het veilige deel van uw portefeuille, de obligaties, dient ook daadwerkelijk zo veilig als mogelijk te zijn. Wij nemen daarom daar waar noodzakelijk belangen in obligaties van bijvoorbeeld de Duitse Staat of van het Zwitserse Nestlé.

Duits Grondwettelijk Hof (BVG) in Karlsruhe

Dit Duitse Constitutionele Hof heeft op 5 mei 2020 een geruchtmakend arrest gewezen in een zaak die loopt vanaf 2015. Sinds het Verdrag van Maastricht in 1993 toont dit Hof zich ‘vijandig’ tegen Europese integratie die niet aan Duitse eisen voldoet. Met de uitspraak van 5 mei wordt de autoriteit van het Europese Hof van Justitie betwist en daarmee het juridisch kader van de Europese Unie.

Met dit arrest worden vraagtekens gezet bij de onafhankelijkheid en het functioneren van de Europese Centrale Bank. Het is juist de ECB die in een verdeeld Europa daadkrachtig optreedt teneinde crises het hoofd te bieden (‘what ever it takes’, Mario Draghi toenmalig voorzitter van de ECB, London, 26 juli 2012).

Art 79 lid II van de Duitse Grondwet van 1949 stelt dat een wijziging van de grondwet die de basisrechten van de Duitse burger aantast niet toelaatbaar is. Deze bepaling werd opgenomen met in gedachten de gebeurtenissen nadat de Rijksdag in 1933 Adolf Hitler verregaande bevoegdheden had gegeven (‘nie wieder’). Het Duitse Hof legt zich dus niet neer bij EU-beslissingen die fundamentele rechten uit de Duitse grondwet schendt.

Wij verwachten dat de Duitse regering haar steun zal uitspreken voor het beleid van de ECB. Andersom ligt het niet in de lijn der verwachting dat de EU een procedure zal starten tegen haar belangrijkste deelnemer. Zonder Duitsland is er immers geen Europese Unie. Inmiddels heeft de ECB de door Karlsruhe gevraagde toelichting gegeven en is de verwachting dat het Duitse Parlement die onderbouwing zal accepteren. Hiermee wordt gezichtsverlies van Karlsruhe voorkomen maar zijn de verschillen in visie op Europa eens te meer duidelijk geworden.

Het Karlsruhe Arrest komt op een uiterst ongelukkig moment nu juist de ECB alles uit de kast haalt om de Corona-crisis te bestrijden. Een muntunie functioneert moeizaam als er juridische discussies en interpretatieverschillen zijn tussen Europees en Nationaal recht. Maar misschien juist zet deze ontwikkeling de politiek ertoe aan voortgang te maken met een verdere Europese eenwording. De laatste weken klinken vanuit Duitsland overigens nieuwe meer pro-Europese geluiden.

Duitsland maakte een ommezwaai in haar begrotingsbeleid van bezuinigen naar fors stimuleren. Begin juni werd het plan bekend gemaakt om voor een groter dan verwacht bedrag van 130 miljard euro de Duitse economie te stimuleren. Dit alles door middel van belastingen-verlagingen en directe subsidies. De gehele Eurozone zal baat hebben bij deze maatregelen.

Daarnaast werd samen met Frankrijk het plan gepresenteerd om voor vele honderden miljarden euro’s schenkingen te doen aan ook zwakke Europese landen. Schenkingen en geen leningen. Nederland, Oostenrijk, Zweden en Denemarken (‘de vrekkige vier’) kwamen daarop met een alternatief: in plaats van giften kon er geleend worden.

De Viségradgroep, vier Midden-Europese EU-lidstaten die zich graag als één blok presenteren aan Brussel, maken bezwaar tegen het nieuwe Duits/Franse herstelplan van 750 mrd waarbij met name Italië en Spanje geholpen worden, terwijl de groep (Tsjechië, Hongarije, Slowakije, Polen) armer is dan die deze twee landen.

Ook het voorstel van Eurobonds sneuvelde. Eurobonds zijn obligaties die door de Eurolanden gezamenlijk worden uitgegeven. De zwakkere landen kunnen daarbij meeliften op de betere kredietwaardigheid van de gezondere Noordelijke Europese landen. Als je gezamenlijke schuld uitgeeft dan ben je ook gezamenlijk verantwoordelijk. Zolang de gezonde en sterkere landen zoals Duitsland en Nederland geen invloed hebben op het Italiaanse begrotingsbeleid is dat een onevenwichtige situatie.

Een federale Europese staat met bijbehorende federale politiek en regering, lost veel problemen op. De kredietcrisis van 2008 en de eurocrisis van 2012 hebben onmiskenbaar duidelijk gemaakt dat dit vooralsnog niet haalbaar is en vooral politiek controversieel. De draai in Duitsland is in dit licht opmerkelijk te noemen en nieuw Europees topoverleg in juli zal uitwijzen waar dit toe leidt.

Pensioenakkoord

We schreven er over in onze vorige kwartaalbrief: de aanpassingen in ons pensioenstelsel. Kabinet, werkgevers en vakbonden werden het hierover eens: weg met de rekenrente en geen harde beloftes meer. Pensioen gaat straks mee bewegen met de behaalde beleggingsresultaten van uw pensioenfonds. Salaris zal niet langer het ijkpunt zijn. Het directe verband tussen de hoogte van de uitkering en het eerder verdiende salaris neemt af. De kans op mee- en tegenvallers wordt groter. Er worden schokdempers ingebouwd om die effecten te beperken.

Vooralsnog veroorzaakt de FNV vertraging. Ook moet de tweede kamer nog een oordeel geven. Wellicht komen er (kleine) aanpassingen op de gepresenteerde plannen.

Olie

De wereldwijde vraag naar olie daalde in mei met bijna 30%. Oftewel de dagelijkse vraag naar olie crashte met zo’n 30 miljoen vaten (van 159 liter per stuk). Alhoewel de OPEC samen met andere landen het aanbod van olie met zo’n 10 miljoen vaten per dag inperkte, ontstond er een acuut tekort aan opslagcapaciteit. Hierdoor werden termijncontracten voor levering van olie zelfs kortstondig negatief. Een koper kreeg heel even 37 dollar per vat.

Ook twee weken later was nog altijd sprake van een olietankerfile. Begin mei lagen zeker 40 tankers voor de kust van Nederland en België. Onder normale omstandigheden worden dergelijke tankers snel gelost. Nu liggen ze dagen en soms weken te dobberen voor de kust. Voor de uitbraak van Covid-19 kostte het zo’n 25.000 US$ om een olietanker voor één dag te huren. Door de toegenome vraag naar opslag bereikte die prijs op de top van de paniek een maximum van meer dan 250.000 US$ per dag.

Zoektocht naar een vaccin of medicijn

Medio mei waren er wereldwijd 90 projecten voor de ontwikkeling van een vaccin. Hiervan zijn 10 frontrunners. Deze frontrunners zitten of in de fase van klinische testen op mensen, of hebben de steun van een van de grote pharma-concerns.

In juni meldden Britse artsen zeer gunstige resultaten over het medicijn Dexamethasone bij de behandeling van reeds ernstig zieke corona patiënten. Dexamethasone is een cortisonpreparaat met een krachtig ontstekingsremmend effect. Dit middel is goedkoop en overal verkrijgbaar.

China

Met beleggen in China spelen wij in op de opkomst van de tweede grootste economie in de wereld. Het is duidelijk dat China structureel en proactief een meer dominante positie nastreeft in de wereld, zowel op wetenschappelijk, politiek als op economisch gebied.

China grijpt telkens fors in bij tekenen van een hernieuwde virusuitbraak. Diverse indicatoren duiden op een herstel van de economie. De waardering van Chinese aandelen is relatief laag en Chinese aandelen hebben een lage correlatie met andere aandelenmarkten. Dit betekent dat door te beleggen in China risico’s van een aandelenportefeuille afnemen terwijl verwachte rendementen gelijk blijven of zelfs toenemen. De beurs is China is de tweede grootste ter wereld. Daarintegen is het gewicht van China in de MSCI wereldindex met nog geen 4% gering.

Een al langer lopend thema is de opname van Chinese aandelen in de toonaangevende internationale MSCI-indices. MSCI-indices worden door veel grote internationale beleggers gebruikt als referentiekader om hun portefeuille in te richten. Ze worden wereldwijd gevolgd door fondsen en trackers die in totaal meer dan 1.600 miljard US$ aan activa beheren. Vaak mag niet buiten dit soort indices om worden belegd. Na jaren van onderhandelen worden sinds 2018 Chinese aandelen geleidelijk opgenomen in de MSCI-emerging market-index.

Chinese financiële markten en wet- en regelgeving gaan steeds meer voldoen aan de Westerse normen. Daarnaast is de liquiditeit van de markten sterk verbeterd. Wij verwachten dat het gewicht van Chinese A-shares in de MSCI-indices verder zullen toenemen en op een indexgewicht uitkomt dat meer overeenkomt met de economische kracht van China.

Wij beleggen in China onder andere middels de ‘Deutsche X-trackers Harvest CSI 300 China A-Shares ETF’. Dit is een zogenaamde indextracker (ETF) met een omvang van ca. 1,3 mrd US$, genoteerd in New York, die de ontwikkeling van de Chinese CSI 300 index volgt. De CSI 300 is samengesteld uit de 300 grootste en meest liquide A-aandelen (vaste land aandelen) die worden verhandeld aan de Shanghai- en Shenzhen Stock-Exchange. Deze Chinese A-aandelen waren voor buitenlandse investeerders lange tijd moeilijk toegankelijk.

Covid-19 en uw financiële situatie

Covid-19 treft ons allemaal in meer of mindere mate en op verschillende terreinen.

Indien Covid-19 uw persoonlijke financiële situatie beïnvloedt dan kan dat aanleiding zijn om uw beleggingsafspraken te herzien. Heeft u behoefte aan overleg hierover op de korte termijn dan verzoeken wij u contact met ons op te nemen. Wij gaan graag samen met u na of uw beleggingsafspraken bijstelling behoeven vanwege de recente gebeurtenissen.

Afsluiting

We passen ons aan, organiseren onze processen anders en zijn nu al minder kwetsbaar geworden. Een effectief vaccin zal de opmaat vormen tot een terugkeer naar het pad van vooralsnog beneden gemiddelde economische groei gedreven door nog altijd bovengemiddelde technologische vooruitgang en vernieuwing. Met name deze enorme technologische ontwikkelingen zullen in hoog tempo doorgaan.

Stelt u naar aanleiding van deze kwartaalbrief prijs op een nadere toelichting dan vernemen wij dat graag van u.

Met vriendelijke groet,

Castanje Vermogensbeheer

Vincent Hoffmans        Franke Burink

 

 

 

Disclaimer:
Deze kwartaalbrief is met de nodige zorg samengesteld en geeft de actuele visie van Castanje Vermogensbeheer weer. Het doel van de kwartaalbrief is het verstrekken van informatie. De inhoud niet worden opgevat als een individueel advies noch een aanbod om effecten te (ver-)kopen en is ook niet bedoeld om enig recht of enige verplichting te creëren. De opinie van Castanje Vermogensbeheer zoals weergegeven in deze kwartaalbrief kan zonder nadere aankondiging worden gewijzigd. Aan alle belegging zijn risico’s verbonden. De waarde van de beleggingen kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst.
Deel dit berichtShare on Facebook
Facebook
0Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on LinkedIn
Linkedin

Over de auteur

Vincent Hoffmans
Vincent Hoffmans is partner en mede-eigenaar van Castanje Vermogensbeheer. Vincent is bedrijfseconoom en raakte al op zeer jonge leeftijd geïnteresseerd in beleggen. Vragen? Bel Vincent op 073 - 30 30 260 of mail naar info@castanje.nl