Kwartaalbrief oktober 2017

5 oktober 2017 in Blog, Europa, Macro-economie

MiFID II

Per 3 januari 2018 worden nieuwe regels voor de Europese kapitaalmarkt ingevoerd, kortweg MiFID II genoemd. Deze Markets in Financial Instruments Directive is een herziening van de in 2007 ingevoerde Europese richtlijn MiFiD. Het doel van MiFiD II is het efficiënter en transparanter maken van de Europese financiële markten en het vergroten van de bescherming van beleggers.

Financiële instellingen zoals banken zijn al druk bezig met de voorbereiding en het invoeren van maatregelen. Ook beleggingsondernemingen hebben er volop mee te maken. Zo zal van iedere effectentransactie die door Castanje wordt opgegeven een melding aan de AFM moeten worden gemaakt, waarbij 65 kenmerken moeten worden meegegeven.

Wij zullen u in het laatste kwartaal van dit jaar in een aparte brief op de hoogte brengen van de nieuwe zaken die door MiFID II op uw pad zullen komen.

Politiek en/of rente

Hoewel de ruzie tussen de V.S. en Noord-Korea in het ernstigste geval op een nucleaire oorlog zou kunnen uitlopen, hebben de financiële markten daar nauwelijks op gereageerd. De beurzen schatten in dat het niet in het belang is van beide partijen om een oorlog te beginnen.

Veel aandacht is er wel -zoals altijd – voor het beleid van de Centrale Banken. In de loop van september raakten de beleggers ervan overtuigd dat het met de verkrapping van het monetaire beleid niet zo’n vaart zal lopen.

Draghi liet doorschemeren dat de ECB in Europa voorlopig doorgaat met het opkopen van euro-obligaties, waarschijnlijk tot de tweede helft van 2018. De eerste officiële verhoging van de depositorente zal dan pas in 2019 plaatsvinden. Maar ook als de plannen veranderen, dan is de groei in Europa inmiddels zo robuust, dat wat minder monetaire hulp uit Frankfort niet zo’n probleem zal zijn. De indicator die de stemming in de Europese economie aangeeft, is naar het hoogste peil in tien jaar gestegen.

Eurozone, in % 2016 2017 2018
Ec. Groei (BBP) 1,8 2,3 2,2
Inflatie 0,2 1,5 1,5

De doelstelling om de inflatie dicht bij, maar onder, de 2% te houden zal niet worden gehaald. Voor economen blijft het een raadsel waarom wereldwijd de inflatie zo laag blijft.

In de Verenigde Staten gaat het, ondanks orkanen en schietpartijen, economisch zoveel beter dat een nieuwe renteverhoging door de Federal Reserve in december “onvermijdelijk” lijkt. Na drie jaar pas op de plaats, gaat de Amerikaanse Centrale Bank nu geleidelijk haar bezit van $ 4.500 miljard aan leningen die zijn opgekocht, weer verminderen. Een “normalisatie” van het beleid is ook nodig om beleidsruimte te creëren, voor als er weer een recessie komt.
Alhoewel de V.S. eerder uit de crisis zijn gekomen dan Europa, blijft het herstel niet overtuigend. Een nieuwe afkorting doet de ronde: UINO ofwel Upturn In Name Only. Aan veel Amerikanen is de economische groei sinds 2009 voorbij gegaan.

V.S., in % 2016 2017 2018
Ec. Groei (BBP) 1,5 2,3 2,5H
Inflatie 1,3 1,9 1,7

Alle hoop is nu gevestigd op de belastinghervormingsplannen van de regering Trump. Lagere tarieven voor burgers en bedrijven zouden de economische groei tot boven de 3% moeten aanzwengelen. Maar, zoals wij al sinds zijn inauguratie in januari zien, het lukt president Trump maar niet om belangrijke wetgeving doorgevoerd te krijgen. Juist zijn Republikeinse Partij is tegenstander van het laten oplopen van de staatsschuld door belastingverlaging.

Dat het In de rest van de wereld beter gaat, kan worden geïllustreerd met het cijfer van ons CBS voor de wereldhandel: die groeit van 1,4% vorig jaar naar 4,0% in 2017. In China stabiliseert de groei op een hoog niveau en Japan doet het na een jarenlang onorthodox stimuleringsbeleid steeds beter. Alleen het Verenigd Koninkrijk heeft in toenemende mate te maken met de naderende effecten van de Brexit.

Aandelen

De hierboven beschreven ontwikkelingen hebben een nieuwe impuls gegeven aan de aandelenbeurzen. In de V.S. steeg de S&P 500 in het derde kwartaal met 3,6% naar een nieuwe recordhoogte (+12% sinds begin dit jaar bij een daling van de dollar van bijna 11%). Het is te hopen dat althans een deel van de belastingplannen wordt verwezenlijkt, want in de Amerikaanse koersen zit al veel hoop verdisconteerd.
De Duitse DAX-index pluste 3,3% tussen begin juli en eind september, 10,9% sinds begin dit jaar. Maar de Nederlandse AEX was met een kwartaalwinst van 5,2% de Europese winnaar. Dit was vooral te danken aan de stijging van de olieprijs – Brent steeg met 20% – waardoor zwaargewicht Koninklijke Olie samen met ASML en de financiële waarden de AEX mee op sleeptouw nam.

Het blijft overigens de vraag of de olieprijs zich nog lang op dit niveau kan handhaven. Voor Shell hoeft een prijsdaling niet veel uit te maken: het bedrijf heeft na de reorganisaties en de aankoop van British Gas zijn zaakjes goed op orde.

Voor de eurozone lijken er minder beren op de weg te liggen dan voor de V.S. Een forse markt-correctie in Amerika – om wat voor reden dan ook – zou in Europa ook niet zonder gevolgen blijven.

Vanuit historisch perspectief bezien zijn de aandelenwaarderingen, met name in de Verenigde Staten, erg hoog – en dit heeft al menig goeroe een correctie doen voorspellen – maar ten opzichte van de obligatiekoersen lijken aandelen nog steeds een aantrekkelijk beleggingsalternatief.

De internetaandelen zijn een drijvende factor achter de opmars van de beurzen geweest. Langzamerhand komen deze in het vizier van de nationale autoriteiten om verschillende redenen, b.v. onbelaste winsten in het buitenland (Amazon), privacy issues (Alphabet), advertentie issues (Facebook), enz. Deze bedrijven staan voor de uitdaging om hun hoge omzetgroei vast te houden en de vaak torenhoge waarderingen waar te maken.

Obligaties en valuta

De monetaire autoriteiten geven aan dat ze behoedzaam zullen opereren en de rente in de komende twaalf maanden maar mondjesmaat zullen verhogen. Dit is zeer positief ontvangen door aandelenbeleggers. Maar de obligatiebeleggers kijken er anders tegenaan en kijken vooral verder vooruit: het soepele geldbeleid loopt onherroepelijk ten einde, de kans op een recessie is gering en ondanks een trage inflatiegroei, hoort hier een hogere kapitaalmarktrente bij.

In de V.S. waren de lange rentes in de “Trump-rally” al flink gestegen, maar door de teleurstelling over de niet-geleverde prestaties, zakte deze weer in. De kans bestaat dat ook de belastinghervorming op niets uitloopt en de lange rente weer daalt.

In Europa kent de stijging van de kapitaalmarktrente een wat steviger bodem in de reële economie. Met de lage inflatie is een niveau van 1% voor de tienjaarsrente voorlopig echter nog uit zicht.

Het verhaal van de dollar is in zekere zin het spiegelbeeld van het renteverhaal: een sterkere dollar gedurende de Trump-rally en dan weer een dollar-daling als de resultaten tegenvallen. Recentelijk startte een herstel van de koers t.o.v. de euro.
Waar de Amerikaanse dollar dit jaar al 10,7% aan waarde verloor, daar viel het verlies van het Engelse pond met een daling van 2,9% enorm mee (maar daar was de klap in 2016 al geweest). Na heel lang aarzelen lijkt de Bank of England nu geneigd om de rente binnenkort te verhogen om de inflatie (2,7% in 2017) te gaan bestrijden. Gezien de zwakke economische groei (1,6% en dalende) zou dat echter niet wenselijk zijn. In deze onzekere situatie kan het pond alle kanten opgaan.

Conclusie

Het economisch klimaat is nog steeds stimulerend om risico te nemen (“risk-on“): beleggen in aandelen, onroerend goed, alternatieve beleggingen. De hoge waarderingen van deze vermogens-categorieën nopen echter tot behoedzaamheid. Door de ontwikkelingen in de V.S. zou het optimisme weer een deuk kunnen krijgen.

Voor de veilige obligatiebelegger blijven de rendementsvooruitzichten erg karig. Onze voorkeur blijft voor obligaties met een variabele rente.

Graag praten wij met u verder over de vooruitzichten voor uw portefeuille.

Deel dit berichtShare on Facebook2Share on Google+0Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn12

Over de auteur

Franke Burink
Franke Burink is partner en mede-eigenaar van Castanje Vermogensbeheer. Zijn carrière is begonnen bij ABN AMRO, hier heeft hij ruim 20 jaar met succes gewerkt als senior economist en private banker. Sinds 2000 is hij werkzaam als zelfstandig vermogensbeheerder in partnerschap met Joris Teulings. Vragen? Bel Franke op 073 - 30 30 260 of mail naar info@castanje.nl