Kwartaalbrief September 2016


Het eerste halfjaar van 2016 werd afgesloten met de onzekerheid van de Brexit. Vele andere gebeurtenissen hebben in het derde kwartaal plaatsgevonden die de financiële markten beïnvloeden en naar verwachting zullen de drie laatste maanden van het jaar net zo wispelturig verlopen.

Wispelturige beurzen in Europe. De FTSE-index voor de 100 grootste aandelen

Wispelturige beurzen in Europe. De FTSE-index voor de 100 grootste aandelen

Economie

Het beeld van de wereldeconomie dat wij in de vorige brief hebben geschetst – lage groei, lage inflatie, lage rente – blijft onveranderd. De negatieve impact van de Brexit is vooralsnog achterwege gebleven. Prime Minister Teresa May heeft aangekondigd voor eind maart 2017 van artikel 50, betreffende de uittreding, gebruik te maken. Daarna gaat het er om spannen of het een “harde” Brexit wordt, waarbij Groot Brittannië zich helemaal losmaakt van het continent.

Zoals gebruikelijk verwachten de voorspellers dat het volgend jaar beter gaat, maar op enkele uitzonderingen na, zal de groei nergens boven de 2% uitkomen. De vraag kan overigens gesteld worden naar de waarde van de gepubliceerde BBP-cijfers. Een statistische herziening in Japan corrigeerde de groei in het recente verleden naar een krachtige +2,5%, terwijl een corruptie-onderzoek in de Chinese provincie Liaoning… juist zeer forse neerwaartse correcties voor die regio opleverden.

“Zachtere data” zoals de sentimentsindicator in de EU wijzen i.h.a. wel op betere vooruitzichten.

Het extreem ruime monetaire beleid in Europa heeft zijn grenzen bereikt: de extra opbrengst van nog meer QE is zeer gering. Voorzitter Mario Draghi pleitte onlangs opnieuw voor een fiscaal stimulerend beleid. Hoewel er in enkele landen (Duitsland) hiervoor de mogelijkheid bestaat, is de opgebouwde schuldpositie in veel landen een sta-in-de-weg voor extra begrotingsuitgaven. Het lijkt erop dat de ECB er zonder de overheden voor blijft staan in het stimuleren van de economie en in december toch weer met extra maatregelen zal komen.

In Nederland gaan de zaken ook iets voorspoediger. In ons artikel De belegger en de Glazen Koets beweren wij dat de miljardennota weinig gevolgen heeft voor de belegger. Alleen de fiscale wetsvoorstellen t.a.v. de vermogensrendementsheffing en het pensioen in eigen beheer hebben direct invloed op de vermogenspositie.

In de rest van de wereld zijn de opkomende markten in een hogere versnelling gekomen. De groei kan volgend jaar op 5% uitkomen. Belangrijk is dat vooral China tekenen van herstel vertoont.

koersontwikkeling aandelen afgelopen vijf jaar Ontwikkelde markten vs opkomende markten . Bron: Goldman Sachs

koersontwikkeling aandelen afgelopen vijf jaar Ontwikkelde markten vs opkomende markten . Bron: Goldman Sachs

De opkomende markten vertonen sinds begin dit jaar een come-back, nadat de aandelenbeurzen het de afgelopen vijf jaar slechter hadden gedaan.

Energie

Lage olieprijzen hebben de westerse economieën niet echt merkbaar geholpen: de consumenten hebben vooral schulden afgebouwd. Maar fors hogere prijzen voor energie producten zouden wel de aanzet tot een recessie kunnen zijn. Hoe groot is de kans hierop nu de 14 OPEC-leden een akkoord hebben bereikt om de productie van ruwe olie met 740.000 vaten per dag te beperken?

Niet veel zouden we zeggen. Het akkoord moet op 30 november nog officieel worden bekrachtigd en dan moeten de quota ook over de individuele lidstaten worden verdeeld én de lidstaten moeten zich hier aan houden. Zelfs als dat lukt blijft de wereldwijde productie nog veel hoger dan de vraag. Zo produceert Rusland meer dan ooit: 11,1 mln vaten per dag en worden in de V.S. dagelijks weer nieuwe schaalolieputten geopend. Niettemin kan de fantasie de olieprijs in oktober en november tijdelijk opstuwen richting de $ 60.

Olieprijs Brent. Bron: VWD

Olieprijs Brent. Bron: VWD

Politiek

We kunnen er niet omheen: de Amerikaanse presidentsverkiezingen trekken alle aandacht. Op 8 november a.s. staan Donald Trump en Hillary Clinton in het stemhokje tegenover elkaar. Clinton als president betekent min of meer een bestendiging van het huidige beleid. Trump kondigt aan alles op zijn kop te gaan zetten. Om twee punten uit zijn half-voltooide programma eruit te halen: de vrijhandelsakkoorden die de V.S. heeft gesloten gaan op de schop en het voorzichtige begrotingsbeleid wordt losgelaten. De consequenties – ook voor de rest van de wereld – kunnen groot zijn. Wij komen binnenkort op de strijd Clinton vs Trump terug.

Ook in Europa komt de verkiezingsstrijd eraan: in 2017 zijn er grote verkiezingen in Duitsland, Frankrijk en Nederland. Dit jaar vinden er op 4 december presidents-verkiezingen plaats in Oostenrijk en een referendum in Italië. Deze zullen een nieuw signaal geven of de gevestigde orde zich weet te handhaven tegen het opkomende populisme in.

Negatieve rente

Na de renteverhoging in december 2015 was de verwachting dat de Amerikaanse Fed de rente dit jaar vier keer zou verhogen. Daar is het niet van gekomen en ook bij de laatste vergadering van september werd de economische situatie nog als te fragiel beschouwd. Naar verwachting zal het er in december a.s. toch van komen om de beleidsrente met ¼% te verhogen naar 0,5-0,75%. In 2017 zouden er dan twee “normalisatie-verhogingen” moeten volgen.

Zo ver zijn Europa en Japan nog lang niet. Weliswaar worden de grenzen van het monetaire beleid bereikt, maar voorlopig zit er niets anders op dan op de ingeslagen weg verder te gaan. In december zal de ECB waarschijnlijk aankondigen dat het obligatie-opkoopprogramma wordt verlengd tot eind 2017. Of men in Frankfurt zover wil gaan als in Japan om ook aandelen te gaan opkopen, is erg twijfelachtig.

Inmiddels kent op de kapitaalmarkt al $ 11 600 mrd aan obligaties met een looptijd langer dan een jaar een negatieve rente. Dit is te vergelijken met de Global Index van Bloomberg Barclays waarin $ 48 000 mrd aan obligaties zitten. Bijna de helft van het eerste getal betreft Japan.

Rendement op 10-jaars overheidsobligaties: groen: VS, rood: Duitsland, blauw: Japan

Rendement op 10-jaars overheidsobligaties: groen: VS, rood: Duitsland, blauw: Japan

Hogere inflatie leidt tot hogere rentes, maar in 2017 zal hier nog niet veel van te merken zijn. Zowel in Europa als de VS blijven de prijsstijgingen onder 2% hangen.

Voor de vastrentende belegger blijft het dus “zoeken naar rendement”, waar elke keer de afweging tussen risico en rendement moet worden gemaakt. Begrijpelijk dat veel voorzichtige beleggers dan toch kiezen voor risicodragende waarden als aandelen, vastgoed, e.d. en vaak minder liquiditeit (“snelle verkoopbaarheid”) op de koop toe nemen. Of dit een weg is die ook voor u geldt, zal per individueel geval moeten worden bekeken.

Valuta: waar de Britse economie zich “resilient’ gedraagt, daar levert het pond flink in waarde in. Na enig herstel in de maanden na de Brexit, worden nu nieuwe dieptepunten opgezocht. Blijkbaar sorteert de valutamarkt voor op slechtere economische tijden in het V.K.

Vuurwerk rond de EUR/USD mag na het Fed-rentebesluit in december worden verwacht. Vooral als de suggestie door Janet Yellen wordt gewekt dat meer verhogingen zullen volgen.

 

Over de auteur

Franke Burink
Franke Burink is partner en mede-eigenaar van Castanje Vermogensbeheer. Zijn carrière is begonnen bij ABN AMRO, hier heeft hij ruim 20 jaar met succes gewerkt als senior economist en private banker. Sinds 2000 is hij werkzaam als zelfstandig vermogensbeheerder in partnerschap met Joris Teulings. Vragen? Bel Franke op 073 – 30 30 260 of mail naarinfo@castanje.nl

De Europese erfrechtverordening… Ook voor u van belang?

Een jaar geleden is de Europese erfrechtverordening in werking getreden en mogelijk is deze ook voor u van (groot) belang. Deze verordening is van toepassing op nalatenschappen van personen die zijn overleden op of na 17 augustus 2015. Zoals de titel al doet vermoeden, zijn de regels over het van toepassing zijnde erfrecht binnen de EU nu meer gestroomlijnd. Maar wat betekent dit concreet?

Vermogen in het buitenland Vóór de inwerkingtreding van de verordening had ieder land zijn eigen regels voor het recht dat van toepassing was op een nalatenschap. In grensoverschrijdende situaties kwam het regelmatig voor dat landen hun eigen erfrecht van toepassing verklaarden op (delen van) nalatenschappen. Dit riep veel onduidelijkheden en problemen op. Denk hierbij aan een Nederlands echtpaar met een (2e) woning in Frankrijk. Bij overlijden van een van beide zou volgens het Nederlands erfrecht de woning op naam komen van de langstlevende echtgenoot en krijgen de kinderen een niet-opeisbare vordering. Volgens het Franse erfrecht hebben kinderen echter sterkere aanspraken en erven (een deel van) het (bloot) eigendom. Het Franse erfrecht zal het Nederlandse testament (ten aanzien van de woning in Frankrijk) opzij zetten, met alle mogelijk ongewenste gevolgen van dien.

Erfrechtverordening De verordening heeft als doel om de afwikkeling van internationale nalatenschappen eenvoudiger te maken. Dit houdt in dat op een nalatenschap slechts het recht van één land van toepassing is. Als hoofdregel geldt het recht van het land waar de overledene ten tijde van zijn overlijden zijn gewone verblijfplaats (woonplaats) heeft. Afwijken op deze hoofdregel is mogelijk door bij testament een rechtskeuze uit te brengen voor het recht van het land waar men de nationaliteit van bezit.

Overigens heeft de verordening ook directe werking op de persoon met de Nederlandse nationaliteit die buiten de EU woonachtig is. Zonder testamentaire rechtskeuze voor het land van nationaliteit zal sowieso het recht van het land van gewone verblijfplaats van toepassing zijn (waarbij het mogelijk is dat dat recht terugverwijst naar het land van nationaliteit). In tegenstelling tot EU-landen die de rechtskeuze moeten accepteren, is bij derde landen de acceptatie van de rechtskeuze afhankelijk van het recht van het betreffende land.

Advies Het is belangrijk om bij vermogen in het buitenland – of bij een nationaliteit afwijkend van het woonland – de gevolgen van een overlijden goed in beeld te hebben. Op grond van de verordening zal op de hele nalatenschap het recht van één land van toepassing zijn. Door als Nederlander bij testament een rechtskeuze te maken voor het land van nationaliteit, is bij overlijden het Nederlands recht van toepassing op het buitenlandse deel van de nalatenschap (mits woonachtig binnen de EU).

Daarnaast verdient het aanbeveling om niet alleen naar de civielrechtelijke gevolgen te kijken, maar om ook de fiscale aspecten hiervan niet uit het oog te verliezen. De gewenste civielrechtelijke gevolgen op grond van Nederlands recht kunnen fiscaal in een ander land wel eens heel vervelend uitpakken. Kortom: laat u goed adviseren!

Deze bijdrage is geschreven door onze netwerkpartner De Groof accountant en adviseurs te Veldhoven.

de auteur

Deel dit berichtShare on Facebook
Facebook
0Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on LinkedIn
Linkedin

Over de auteur

Franke Burink
Franke Burink is partner en mede-eigenaar van Castanje Vermogensbeheer. Zijn carrière is begonnen bij ABN AMRO, hier heeft hij ruim 20 jaar met succes gewerkt als senior economist en private banker. Sinds 2000 is hij werkzaam als zelfstandig vermogensbeheerder in partnerschap met Joris Teulings. Vragen? Bel Franke op 073 - 30 30 260 of mail naar info@castanje.nl