Monetaire stimulans ECB

9 juni 2014 in Blog, Europa, Macro-economie

En gaat het helpen, Mario?

ecb1 mario ecb2 vitor ecb3 benoit ecb4 sabine ecb6 peter ecb5 merch

ECB: Gouverning Council

De euro en het MKB lijken in eerste instantie weinig te profiteren van de monetaire stimuli waar de ECB  vorige week donderdag mee over de brug  kwam.  Doel is om een situatie van deflatie in de eurozone te voorkomen. Het scala aan maatregelen was groter dan wij hadden verwacht, maar het inzetten van de grote bazooka is (voorlopig) achterwege gebleven.  Maar gaat het helpen?

Eerst de maatregelen zelf. Kleine stapjes op rente gebied: de rente waarbij banken bij de ECB kunnen lenen is 0,1% verlaagd tot 0,15% en voor overtollige gelden moet nu voor het eerst in de geschiedenis 0,1% stallingsgeld aan de Centrale Bank worden betaald. Verder komen er vanaf september nieuwe vierjaars leningen van de ECB tegen 0,25% beschikbaar voor de niet-financiële sector (Targeted Long Term Refinancing Operations).  Verder zal de geldcreatie die ontstaat bij het bestaande (SMP) programma niet meer worden “afgeroomd”, zodat de geldhoeveelheid, in bescheiden mate, kan stijgen. Tenslotte worden er  voorbereidingen getroffen voor een opkoopprogramma van Asset Backed Securities, leningen van niet-financiële bedrijven.
De massale aankoop van staatsobligaties –Quantitative Easing American Style –  de bazooka, staat niet op het programma van ECB President Mario Draghi (Zie ook: Doet-ie (Draghi) ’t of doet-ie ’t niet? (Nee) ).  De Raad van Bestuur heeft al de randen van haar wettelijke mogelijkheden opgezocht en durft daar (nu?) niet overheen te gaan.

Zal het helpen?
Het antwoord is afhankelijk  welke positie de tegenpartij van de vragensteller inneemt.

Aandelen- en obligatiebeleggers kunnen tevreden zijn. Vanuit het monetaire beleid blijft de steun in de vorm van lage rentes nog voor langere tijd gehandhaafd en misschien zit er wel meer in het vat (QE) als het herstel toch wat blijft tegenvallen.
Nu de balanssteun van de Amerikaanse Fed in de tapering agenda langzaam begint weg te vallen, komt Frankfurt’s ECB die plaats overnemen.

De euro. De teleurstellende kwartaalcijfers van veel Europese beursondernemingen wordt voor een aanzienlijk deel toegeschreven aan de te sterke euro-koers. Niet alleen ten opzichte van de dollar, maar ook ten opzichte van de meeste andere valuta verliest de eurozone op deze manier concurrentiekracht. De eerste reactie na 5 juni laat nauwelijks een verzwakking van de euro zien.

ecb eurodollar 2014juni09

Shock and awe
Deflatie. De directie invloed op de conjunctuur en op het inflatieniveau van de maatregelen zal gering zijn en slechts geleidelijk merkbaar zijn. Wel kan het bijdragen aan het herstel van het vertrouwen in een economische omgeving die toch al langzaam verbetert. Een van de collega-economen heeft het zo uitgelegd dat de ECB een shock and awe strategie toepast. Vrij vertaald wil dat zeggen “shockeer en creëer daarmee ontzag”: de ECB zal altijd klaarstaan.
Er is na 2008, na de massale monetaire verruiming in Amerika, wel beweerd dat de burgers zich door hogere koersen rijker zouden voelen (“welvaartseffect”) en dan meer zouden gaan besteden. Daar is in de praktijk weinig van gebleken.  Ook voor Europa is dat een veel te grote omweg om de economie op stoom te krijgen. Algemeen wordt als belangrijkste voorwaarde voor het herstel gezien dat de kredietverlening aan het midden- en kleinbedrijf (MKB) weer op gang moet komen. De juni-maatregelen van de ECB gaan maar een klein stukje in die richting.
In het Verenigd Koninkrijk is er sinds augustus 2012 een Funding for Lending programma  (FLS). Banken kunnen goedkoop geld lenen als zij dat doorsluizen aan het bedrijfsleven.  De ECB-maatregelen gaan nog niet zo ver en het debat in het VK is ook nog gaande of FLS echt wel werkt.

De problematiek is ook ingewikkelder dan alleen het feit dat banken te weinig kunnen/willen uitlenen aan het MKB. Nieuwe scherpere regels en hogere kapitaaleisen dwingen de banken – zolang ze niet massaal nieuw aandelenkapitaal aantrekken – om hun balans te verkorten, dat wil zeggen hun kredietverlening (ook particuliere hypotheekverstrekking) te verminderen.
Eind oktober komen de uitslagen binnen van de Asset Quality Review en de stress test voor de systeembanken. (Zie ook: (Zombie)banken en de AQR).  Tot die tijd verwachten wij weinig verandering in de stand van zaken.

Uit het bovenstaande dringt zich een conclusie op van “baat het niet, dan schaadt het”.  Het economisch herstel in de eurozone is toch al schoorvoetend onderweg en de nieuwe monetaire maatregelen helpen daarbij een handje.

De andere kant van de medaille is dat spaarders voorlopig hun geld steeds minder zien opbrengen (Financial repression). En ook het gevaar van bubbels moet niet onderschat worden. Zo is de 10-jaars rente in Italië en Spanje de laatste week tot een laagte record gedaald. Het renteverschil van beide landen met Duitsland bedraagt nog maar iets meer dan 1%-punt. Of dit een goede weerspiegeling is van het verschil in risico?
Wij blijven de ontwikkelingen voor u volgen.

ecb renteitspadui

Deel dit berichtShare on Facebook
Facebook
0Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on LinkedIn
Linkedin

Over de auteur

Franke Burink is adviseur bij Castanje Vermogensbeheer. Zijn carrière is begonnen bij ABN AMRO, hier heeft hij ruim 20 jaar met succes gewerkt als senior economist en private banker. Sinds 2000 is hij werkzaam als zelfstandig vermogensbeheerder. Vragen? Bel Franke op 073 - 30 30 260 of mail naar info@castanje.nl