Terugblik en vooruitzichten 2016

5 januari 2016 in Blog, Europa, Macro-economie, Sector, Wereld

 

Ook in 2016 een sleutelrol voor China

Vooruitzichten2016

 

Zoals gebruikelijk kijken wij aan het begin van het nieuwe jaar terug op het afgelopen beursjaar en formuleren wij onze verwachtingen voor de komende periode.
In beursverband worden de grote politieke gebeurtenissen in de wereld vaak maar kort aangestipt. De impact op de economie en de beurzen is meestal maar beperkt of van korte duur. Zo hebben ook de aanslagen van 14 november in Parijs, opgeëist door ISIS, de financiële markten maar even uit het lood geslagen. Op gelijke wijze is de vluchtelingenstroom – breed bediscussieerd in Europa – een gebeurtenis die  zich buiten het gezichtsveld van de markten lijkt te bewegen.

Niettemin kunnen de politieke gebeurtenissen op lange termijn wel degelijk van belang zijn voor de financiële markten. Zo vormt de anti-Europa stemming  een gevaar voor de eenheid op dit continent en een bedreiging voor de welvaartsgroei. De Brexit is het heetste hangijzer. Evenzo kan de opkomst van de populistische Donald Trump in dit verkiezingsjaar voor verrassingen zorgen. Tenslotte kan nog het recente Klimaatakkoord van Parijs worden genoemd, waarbij de gevolgen voor de energie-industrie veel duidelijker te beredeneren zijn. Verderop  komen wij hierop terug.

2015: Mooi beursjaar of slecht beursjaar?

Tot een week voor het jaarultimo konden wij nog niet zeggen of 2015 een teleur-stellend jaar zou worden of dat er een plusje op de koersborden zou komen. De enorme stijging van de Europese aandelenindices die tot medio april voortduurde, werd in de rest van het jaar weggegeven. Zo steeg de Eurstoxx 50-index 22% tot en met 13 april. Het jaar werd afgesloten op +3,8%.

EST50 2015

De Amerikaanse beurzen lieten een zwak beeld beeld zien. Zo daalde de S&P 500 in 2015 met 0,1%, maar dankzij een stijging van de dollar met 11,5% resulteerde er voor de Europese belegger een aardige stijging.

In onze vorige kwartaalbrief zijn wij ingegaan op de renteverhoging in Amerika die in september niet doorging. Inmiddels heeft de Fed toch de bandbreedte voor de beleidsrente met een kwartje verhoogd. Voorzitter mevrouw Yellen ziet voldoende kracht in de economie om een begin van normalisatie van het beleid te recht-vaardigen. Uit de zogenoemde dot plot – grafiek is af te leiden dat de leden van het beleidsbepalend comité van de Fed verwachten dat de rente in 2016 met 1% (4 x 0,25%) wordt verhoogd en in 2017 nog eens met 1%.

De markten op Wall Street vinden dit te hoog gegrepen en denken dat de eco-nomische groei juist afzwakt. Analisten wijzen op de daling van de industriële productie, de dalende winstmarges in het bedrijfsleven, de afnemende groei in het aantal nieuwe banen, problemen in de energiesector en de daarbij behorende schuldenberg en de kwetsbare conjunctuur in de opkomende landen in samenhang met de sterke dollar.

Er zijn zelfs effectenhuizen die de kans op een recessie op meer dan 65% schatten.

Divergentie: Europa en China

De Centrale Bankiers in de eurozone zijn nog lang niet zover om aan rente-verhogingen te denken. Integendeel, op 3 december werd het monetaire beleid nog verder versoepeld, alhoewel de markten nog verdergaande maatregelen hadden verwacht. Er is dus voor het eerst sinds meer dan 20 jaar een divergentie tussen Amerika en Europa: op onze website wordt daar verder op in gegaan (Divergentie: of toch niet?). Hoe dit uiteenlopende beleid gaat uitpakken, durft bijna niemand te voorspellen.

Het is duidelijk dat de doelstelling van ECB-president Mario Draghi – een inflatie in de eurozone rond de 2% – voorlopig niet zal worden gehaald, zeker niet als energie- en grondstoffenprijzen eerder de neiging hebben verder te dalen dan te stijgen.

Wel lijkt dit alles de voorbode voor weer een zeer wispelturig beursjaar, waarbij hoop en vrees voor de economie elkaar zullen aflossen.

De benoemde vrees zal vaak verbonden zijn met de situatie in China, dat inmiddels 13% van de wereldeconomie uitmaakt. De Chinese autoriteiten betogen dat na zes renteverlagingen en andere maatregelen de economie is gestabiliseerd (BBP-groei van 6,9%). Maar de officiële cijfers worden gewantrouwd. Een nieuw survey, het China Beige Book, dat door een onafhankelijke, particuliere onderneming onder duizenden ondernemingen wordt uitgevoerd, laat een veel verontrustender beeld zien. Verkoopopbrengsten, volumes, productie, prijzen, winsten, arbeidsplaatsen, kredieten en investeringen daalden ten opzichte van het vorige kwartaal. Als dit de waarheid beter benadert dan de cijfers uit Beijing, dan is dat ook slecht nieuws voor grondstoffen – en energieproducerende opkomende landen, inclusief Australië en Canada. De emerging economies hebben daarnaast ook te maken met het  beleid in de V.S. De vooruitzichten van een hogere Amerikaanse rente trekt kapitaal weg richting Amerika. Deze landen zijn dan gedwongen mee te gaan in dit beleid ook al komt het binnenlands slecht uit.

Wij hebben in ons aandelenbeleid opkomende markten al langer onderwogen.

Energieprijzen
De strategie van Saoudi Arabië om door de productieplafonds los te laten de Amerikaanse schalie-olieproducenten op korte termijn uit de markt te drukken, is mislukt. De olieprijs is van boven de $ 100 tot nu rond de $ 35 gezakt en er is nog steeds sprake van te groot aanbod. Landen als Rusland, Venezuela en ook Saoudi Arabië zelf moeten wel doorproduceren om begrotingsinkomsten nog enigszins op peil te houden. Iran zal zich straks melden met een productie van 3,5 miljoen vaten per jaar.

Brent 2015

In deze omstandigheden is het logisch dat de oil majors van deze wereld klappen krijgen. De koers van ons eigen Koninklijke Olie is in2015 met 18,7% gedaald. Het dividend van ruim 5% (D in de grafiek) heeft deze teruggang nog enigszins verzacht.

RD 2015

In het Parijse Klimaatakkoord is afgesproken dat om de opwarming van de aarde te beperken tot 2%, de fossiele brandstoffen als energiebron fors moeten worden teruggebracht. Dit betref in de eerste plaats kolen, maar daarna ook olie. Castanje Vermogensbeheer is van mening dat op korte termijn het overheidsbeleid niet veel zal voorstellen, echter op lange termijn heeft het wel degelijk negatieve gevolgen voor Royal Dutch c.s. De waarde van de olie die in de grond zit (stranded assets) wordt negatief beïnvloed.

Op korte termijn is vooral de lage olieprijs belangrijk: op het huidige prijsniveau kan Shell de dividenduitkeringen op het bestaande niveau niet langer garanderen.
Uiteindelijk is de vraag of Koninklijke Olie zijn bedrijfs- en verdienmodel kan aanpassen aan de nieuwe omstandigheden. De omschakeling naar “gas” is in volle gang. Het Franse Total is een voorbeeld van een oliebedrijf dat zich al voortvarend op “hernieuwbare energie” werpt.

Valuta

Langzamerhand wordt het een strijd van de Amerikaanse dollar tegen de andere valuta. In de rest in de wereld wordt bijna overal een versoepelend monetair beleid gevoerd met als “onopzettelijk” gewild effect een verzwakking van de munt ten opzichte van de dollar, waardoor de exportpositie kan versterken.

Toch hoeft niet per sé de dollar nog veel sterker te worden. In de eerste plaats is op dit proces al behoorlijk geanticipeerd: ten opzichte van de euro is de dollar in 2015 al 11,5% gestegen, zelfs al voordat er door mevrouw Yellen een renteverhoging was doorgevoerd.

In de tweede plaats hebben wij hierboven aangegeven dat het nog maar de vraag is of er in 2016 nog wel zoveel renteverhogingen in de V.S. zullen komen.

Aandelen- en obligatiebeleid

Hierboven hebben wij onze twijfels geuit of het economisch herstel in de wereld in 2016 wel zo sterk zal doorzetten. Dit betekent ook dat de kapitaalmarktrentes relatief laag zullen blijven, in ieder geval in Europa. De obligatiebelegger gaat dus het zoveelste jaar in waarin weinig rendement te verwachten is: lage coupons en geen of nauwelijks koerswinsten.

Ons vermogensverdelingsbeleid blijft dan ook een voorkeur houden voor aandelen, waarbij de nadruk ligt op Europa, met een onderweging voor de V.S. en de opkomende markten. Dit in een omgeving waarin aandelenkoersen vaak al veel sneller zijn gestegen dan de winsten. De keuze van de sectoren waarin wordt belegd en van de individuele aandelen zal dan ook van groot belang zijn.

 

Deel dit berichtShare on Facebook
Facebook
0Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on LinkedIn
Linkedin

Over de auteur

Franke Burink is partner en mede-eigenaar van Castanje Vermogensbeheer. Zijn carrière is begonnen bij ABN AMRO, hier heeft hij ruim 20 jaar met succes gewerkt als senior economist en private banker. Sinds 2000 is hij werkzaam als zelfstandig vermogensbeheerder. Vragen? Bel Franke op 073 - 30 30 260 of mail naar info@castanje.nl