Voorsorteren op hogere rente (Is er weer hoop voor rentetrekkers?)


Al geruime tijd wordt een einde aan de dalingen van de rente in de eurozone voorspeld. Maar in december werd door de Europese Centrale Bank aangegeven dat zij de Europese economie nog te zwak vond en dat het opkoopprogramma van overheids- en bedrijfsobligaties tot eind 2017 zou worden voortgezet.

Terug naar af dus? Nee zeker niet. Daarvoor zijn er teveel zaken veranderd in de wereld, die hun invloed uitoefenen op de kapitaalmarktrentes in Europa.
Om te beginnen verlaagt de ECB zelf haar opkoopprogramma van obligaties vanaf maart van € 80 mrd naar € 60 mrd. Hier speelt waarschijnlijk mee de druk van de hardliners in het bestuur – Duistland, Nederland – die liever helemaal af willen van het monetaire verruimingsbeleid.

In de tweede plaats is er al vanaf begin juli 2016 een autonome stijging van de lange rente aan de gang: zie grafiek tienjaarsrente staatsobligaties Nederland en Duitsland.

De stijging van de rente in Amerika vanaf begin juli trekt die in Europa als het ware mee. Verbeterende economische vooruitzichten en hogere inflatiecijfers speelden in de V.S. al een rol voordat Donald Trump werd gekozen. Aan dit laatste hebben de stijgende olieprijzen zeker bijgedragen.

Grafiek: één jaar olieprijs (Brent). Bron VWD.

De Trump-ralley heeft vanaf 8 november deze trend versterkt. Hogere uitgaven voor infrastructuur, grotere overheidstekorten, importtarieven, het zijn elementen die bijdragen aan een verwachte hogere inflatie en daarmee aan oplopende rentes. In de week na zijn verkiezing steeg het rendement op 10-jaars Treasuries met 0,45% en daarna is er nog 0,3% bijgekomen.

De Federal Reserve van mevrouw Janet Yellen hintte er op dat de (korte) beleidsrente in 2017 wel in drie etappes zou kunnen worden verhoogd.

Europa “kon niet achterblijven”: het verschil in tienjaarsrente tussen Amerika en Duitsland liep op van 1,54% op 1 juli 2016 naar 2,01% op dit moment. Logisch ook dat de dollar in deze periode sterker werd.

2017 is van start gegaan met duidelijk hogere inflatiecijfers in Europa. Vlakbij maar onder de 2% is de doelstelling van de ECB voor de inflatie, maar in Duitsland – de grootste economie van de eurozone – is het al zover. In januari was hier de inflatie op jaarbasis 1,9% en in de deelstaat  Saxen zelfs al 2,3%.

Grafieken: Inflatie jaar-op-jaar in Duitsland en eurozone. Bron: Trading Economics

Zoals gebruikelijk schommelen de indicatoren van maand tot maand behoorlijk; per saldo gaat het beter. De Nederlandse economie is goed op stoom gekomen met een BBP-groei van 2,1% in 2016.

Kortom, ondanks een nog lopend monetair verruimingsprogramma van decentrale bankiers in Frankfurt lijken de financiële markten al voor te sorteren op een nieuwe situatie. In 2018 zou dan niet alleen de lange rente in de eurozone verder kunnen stijgen en zou er eind komen aan het verruimingsprogramma, maar de ECB zou ook voor het eerst de korte rente weer kunnen verhogen.

Iets om naar uit te zien voor spaarders en obligatiebeleggers?

Risico’s bij dit scenario

Lijntjes doortrekken is makkelijk, maar o zo gevaarlijk. Wat kan er misgaan?

  • Het beleidsprogramma staat nog aan het beging van het uitvoeringstraject. Onduidelijk is nog in hoeverre het Amerikaanse Congres akkoord gaat met allerlei hogere uitgaven en ook een verhoging van de staatsschuld zal willen toestaan. Waarschijnlijk wordt het allemaal wat later en minder en daarmee is er ook minder opwaartse druk op de rente in Europa;
  • Maar het kan ook erger aflopen. Als de protectionistische maatregelen van Amerika tot wereld-wijde handelsoorlog leiden, dan wordt Europa zeker economisch hard getroffen;
  •  Zet de inflatiestijging door? Er kunnen  wat kanttekeningen worden gemaakt bij de gewone inflatiecijfers. Als de stijging van energie- en voedselprijzen buiten beschouwing wordt gelaten – de zgn. core-inflatie – dan is de ontwikkeling veel gematigder: 0,9% jaar-op-jaar. Tenzij de energieprijzen nog een extra versnelling laten zien, blijft de onderliggende inflatie dus matig. Wel zou de loonkostenstijging – nu +1,6% j-o-j – kunnen versnellen en de Europese inflatie aanjagen.

Conclusie

Onze beste inschatting is dat de “Trump-euforie” nog enige tijd voortduurt en de lange rente in Europa hoger kan stuwen. Dan worden de kaarten opnieuw geschud en gaan de “echte cijfers” van de reële economie weer een rol spelen. Een tienjaarsrente net boven de 1% in Nederland is dit jaar het hoogst haalbare.

Franke J. Burink

Castanje Vermogensbeheer

Over de auteur

Franke Burink
Franke Burink is partner en mede-eigenaar van Castanje Vermogensbeheer. Zijn carrière is begonnen bij ABN AMRO, hier heeft hij ruim 20 jaar met succes gewerkt als senior economist en private banker. Sinds 2000 is hij werkzaam als zelfstandig vermogensbeheerder in partnerschap met Joris Teulings. Vragen? Bel Franke op 073 - 30 30 260 of mail naar info@castanje.nl